Wat is VerhalenXxpeditie?
VerhalenXxpeditie is een literatuurlessenpakket waarin leerlingen verhalen niet alleen lezen, maar ook onderzoeken.
Een roman wordt benaderd als een onderzoeksdocument. Leerlingen verzamelen aanwijzingen, bladeren terug, vergelijken passages, stellen vragen en leggen verbanden. Zo ontdekken ze stap voor stap hoe een verhaal is opgebouwd en welke betekenissen erin verborgen liggen.
Een verhaal als onderzoeksdocument
Goed lezen verloopt niet altijd van de eerste naar de laatste bladzijde. Soms krijgt een detail pas later betekenis of verandert nieuwe informatie je kijk op wat je eerder hebt gelezen.
Daarom mogen leerlingen binnen VerhalenXxpeditie actief met het boek werken. Ze markeren passages, maken aantekeningen, toetsen vermoedens aan de tekst en keren terug naar eerdere hoofdstukken wanneer dat nodig is.
Iedere ontdekking kan het begin zijn van een nieuwe vraag.
Onderzoeken met taal
Taal is binnen VerhalenXxpeditie niet alleen iets waarover leerlingen leren, maar vooral iets waarmee zij leren. Ze gebruiken taal om vragen te stellen, samen na te denken, argumenten uit te wisselen en hun ontdekkingen te onderbouwen.
Zo komen lezen, onderzoeken, interpreteren en taalvaardigheid op een natuurlijke manier samen.
Aansluiting bij het onderwijs
VerhalenXxpeditie is ontwikkeld vanuit de vernieuwde kerndoelen Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Tekstbegrip, taalproductie en literatuur worden daarbij niet als losse onderdelen aangeboden, maar komen samen in betekenisvolle Onderzoeksmissies.
Iedere VerhalenXxpeditie heeft één roman of literair werk als centraal onderzoeksdocument. Vanuit dat verhaal ontwikkelen leerlingen hun leesvaardigheid, literaire inzicht en taalvaardigheid.
De eerste VerhalenXxpedities zijn ontwikkeld rond Kaya en Tara, het geheim van het kerkje in de heemtuin en ShadowQuest, de schaduw achter het scherm van jeugdboekenschrijver Patrick Krop. Dezelfde aanpak kan ook worden toegepast op andere romans en literaire werken voor jongeren.
Want een verhaal vertelt meer wanneer je leert onderzoeken.
Waarom VerhalenXxpeditie?
Veel leerlingen ervaren lezen als iets wat moet. Een boek staat op de leeslijst, er volgen opdrachten of er komt een toets. De aandacht verschuift daardoor gemakkelijk van het verhaal naar de vraag: hoeveel moet ik nog lezen?
VerhalenXxpeditie wil die beweging omdraaien. Niet door leerlingen méér te laten doen, maar door hun nieuwsgierigheid als vertrekpunt te nemen.
Van opdracht naar onderzoek
Een goede vraag kan meer in beweging zetten dan een lange lijst met opdrachten. Waarom gedraagt een personage zich zo? Hoe bouwt een schrijver spanning op? Waarom keert dat ene voorwerp steeds terug?
Zodra leerlingen iets willen ontdekken, ontstaat vanzelf een reden om nauwkeuriger te lezen. Ze zoeken aanwijzingen, vergelijken passages en bladeren terug wanneer nieuwe informatie eerdere gebeurtenissen in een ander licht zet.
Het boek hoeft niet alleen uit. Er valt iets te ontdekken.
Lezen als een onderzoeker
Onderzoekers trekken niet meteen conclusies. Ze verzamelen informatie, leggen verbanden en stellen hun ideeën bij wanneer nieuwe inzichten daarom vragen.
Die onderzoekende houding staat ook centraal in VerhalenXxpeditie. Leerlingen leren zorgvuldig lezen, vragen stellen en hun interpretaties onderbouwen met aanwijzingen uit het verhaal.
Zo verschuift de aandacht van het juiste antwoord vinden naar leren onderzoeken en betekenis geven.
Ruimte voor verschillende ontdekkingen
Een verhaal hoeft bovendien niet voor iedere leerling precies hetzelfde te betekenen. Door hun ontdekkingen met elkaar te bespreken, ervaren leerlingen dat verschillende interpretaties naast elkaar kunnen bestaan, zolang ze met aanwijzingen uit de tekst kunnen worden onderbouwd.
Daarmee wordt de literatuurles een plek waar leerlingen niet alleen lezen, maar ook denken, onderzoeken en met elkaar in gesprek gaan.
VerhalenXxpeditie vertrekt daarom vanuit een eenvoudige overtuiging:
Nieuwsgierigheid is niet het resultaat van goed lezen.
Nieuwsgierigheid is het vertrekpunt van goed lezen.
De uitgangspunten van VerhalenXxpeditie
VerhalenXxpeditie is gebouwd op een aantal duidelijke overtuigingen over leerlingen, verhalen, taal en leren. Ze vormen het fundament van iedere Onderzoeksmissie.
Nieuwsgierigheid is het vertrekpunt
Een goed verhaal roept vragen op. Waarom doet een personage iets? Wat betekent een terugkerend symbool? Waarom blijft iets juist onuitgesproken?
Daarom begint VerhalenXxpeditie met een onderzoeksvraag die uitnodigt om verder te kijken.
Een verhaal is een onderzoeksdocument
Een roman hoef je niet alleen van begin tot eind te lezen. Je kunt hem ook onderzoeken.
Leerlingen verzamelen aanwijzingen, vergelijken passages, bladeren terug en leggen verbanden. Zo ontdekken ze dat details later ineens een andere betekenis kunnen krijgen.
De leerling is onderzoeker
Leerlingen zoeken niet alleen naar antwoorden, maar leren vragen stellen, vermoedens formuleren en conclusies onderbouwen.
Nieuwe informatie kan betekenen dat ze opnieuw moeten kijken. Juist daarin zit de kracht van onderzoekend lezen.
De docent is expeditieleider
De docent geeft niet voortdurend de antwoorden, maar begeleidt leerlingen tijdens hun onderzoek.
Met vragen, aanwijzingen en gesprekken helpt de expeditieleider leerlingen steeds een stap verder, zonder de ontdekking voor hen te doen.
Taal opent mogelijkheden
Leerlingen gebruiken taal om te onderzoeken en betekenis te geven aan wat zij ontdekken. Ze overleggen, schrijven, argumenteren, presenteren en luisteren naar de inzichten van anderen.
Taal is daardoor niet alleen iets wat ze leren, maar vooral iets waarmee ze leren.
Iedereen kan groeien
Niet iedere leerling leest hetzelfde en niet iedereen hoeft dezelfde ontdekkingen te doen.
VerhalenXxpeditie biedt ruimte voor verschillende niveaus, inzichten en perspectieven. Door samen te onderzoeken en ideeën uit te wisselen, kan iedere leerling een volgende stap zetten.
Deze zes uitgangspunten vormen samen het fundament van VerhalenXxpeditie:
nieuwsgierig worden, onderzoeken, ontdekken en met taal steeds verder komen.
Hoe werkt VerhalenXxpeditie?
Tijdens een VerhalenXxpeditie lezen leerlingen met een onderzoeksvraag in hun achterhoofd. Ze zoeken aanwijzingen, vergelijken passages, toetsen hun ideeën en bladeren terug wanneer nieuwe informatie daarom vraagt.
Zo ontstaat stap voor stap een onderzoek waarin de roman steeds het vertrekpunt blijft.
1. Onderzoeksmissies
Iedere VerhalenExpeditie bestaat uit verschillende Onderzoeksmissies. Elke missie sluit aan bij een hoofdstuk of belangrijk moment in het verhaal en begint met een centrale onderzoeksvraag.
Het antwoord staat niet zomaar ergens in de tekst. Leerlingen moeten lezen, vergelijken, nadenken en onderbouwen om tot een conclusie te komen.
2. Het Onderzoeksdossier
Tijdens de expeditie houden leerlingen een Onderzoeksdossier bij. Hierin verzamelen ze aanwijzingen, noteren ze vragen en leggen ze hun bevindingen vast.
Een eerste vermoeden mag veranderen wanneer nieuwe aanwijzingen daarom vragen. Zo maakt het dossier niet alleen zichtbaar wat een leerling ontdekt, maar ook hoe het denken zich ontwikkelt.
3. Onderzoektips
Korte Onderzoektips geven leerlingen precies die kennis en vaardigheden die ze tijdens een missie nodig hebben.
Ze leren bijvoorbeeld aanwijzingen herkennen, verbanden leggen en conclusies onderbouwen. De theorie blijft compact en wordt direct toegepast tijdens het onderzoek.
4. Expeditiedocumenten
Soms vraagt een onderzoek om meer dan alleen de roman. Dan kunnen leerlingen werken met Expeditiedocumenten, zoals historische bronnen, kaarten, foto's, brieven of andere teksten.
Deze bronnen helpen het onderzoek te verdiepen en vanuit verschillende perspectieven naar het verhaal te kijken. De roman blijft altijd het vertrekpunt.
5. Het Expeditiekompas
Na een aantal Onderzoeksmissies kijken leerlingen met het Expeditiekompas terug op hun ontwikkeling.
Wat hebben ze ontdekt? Welke vaardigheden zijn gegroeid? Welke vragen zijn ontstaan? En wat nemen ze mee naar de volgende etappe?
De docent als expeditieleider
De docent begeleidt het proces als expeditieleider. Hij observeert, stelt vragen, geeft waar nodig een aanwijzing en laat vooral ruimte voor eigen ontdekkingen.
Zo wordt VerhalenXxpeditie een gezamenlijke zoektocht waarin nieuwsgierigheid, taal en literatuur voortdurend met elkaar verbonden zijn.
Kerndoelen, VerhalenExpedities en onze belofte
Gebouwd vanuit de kerndoelen Nederlands
VerhalenXxpeditie is ontwikkeld vanuit de vernieuwde kerndoelen Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Daarbij staan vooral tekstbegrip, taalproductie en literatuur centraal.
De kerndoelen zijn geen verantwoording achteraf, maar vormen het vertrekpunt van de Onderzoeksmissies. Leerlingen lezen, vergelijken, interpreteren, argumenteren, schrijven en bespreken hun ontdekkingen. Zo komen verschillende taalvaardigheden op een natuurlijke manier samen rond één verhaal.
Bij iedere Onderzoeksmissie is zichtbaar aan welke kerndoelen, gedragsindicatoren en leerdoelen leerlingen werken. Ook krijgt de docent informatie over taalvaardigheden, werkvormen en benodigde lestijd.
Zo blijft steeds duidelijk:
wat leerlingen onderzoeken én wat zij ondertussen leren.
De eerste VerhalenXxpedities
Iedere VerhalenXxpeditie heeft één roman of literair werk als centraal onderzoeksdocument.
De eerste VerhalenXxpedities zijn ontwikkeld rond de jeugdromans Kaya en Tara, het geheim van het kerkje in de heemtuin en ShadowQuest, de schaduw achter het scherm.
Beide verhalen bevatten aanwijzingen, verborgen verbanden, symbolen en gebeurtenissen die uitnodigen tot onderzoekend lezen. Leerlingen werken met Onderzoeksmissies, een Onderzoeksdossier, Onderzoektips, Expeditiedocumenten en het Expeditiekompas.
Maar VerhalenXxpeditie is niet aan deze twee boeken gebonden. Het concept kan worden toegepast op uiteenlopende romans en literaire werken voor jongeren.
Ieder verhaal dat vragen oproept, kan het begin zijn van een nieuwe expeditie.
Onze belofte
Wij geloven dat literatuuronderwijs meer kan zijn dan een boek lezen en vragen beantwoorden.
Een goed verhaal nodigt uit om stil te staan, vragen te stellen, verbanden te leggen en soms opnieuw te kijken naar wat je dacht te weten. Daarom krijgen leerlingen binnen VerhalenXxpeditie de ruimte om te zoeken, twijfelen, ontdekken en hun ideeën met anderen te delen.
Ze leren dat niet iedere vraag één juist antwoord heeft. Verschillende interpretaties mogen naast elkaar bestaan, zolang leerlingen kunnen uitleggen waarop zij hun ideeën baseren.
Daarmee gaat VerhalenXxpeditie over meer dan lezen alleen. Leerlingen oefenen in zorgvuldig kijken, kritisch denken, luisteren naar anderen en hun mening bijstellen wanneer nieuwe inzichten daarom vragen.
Een verhaal is daarvoor een prachtige oefenplaats. Je mag er zoeken, je vergissen, terugbladeren en opnieuw beginnen.
Onze belofte is daarom niet dat iedere leerling hetzelfde ontdekt.
Onze belofte is dat iedere leerling leert kijken, denken en lezen met een nieuwsgierige blik.
Want wie een verhaal leert onderzoeken, ontdekt vaak meer dan alleen het verhaal.
Hij ontdekt ook iets over zichzelf.